1399/02/01

"جنبش زیرزمینی هنری لندن"

نویسنده: بیورق پطروسیان

دهه‌ی ۶۰ میلادی یکی از مهمترین دوران‌ها در فرهنگ و هنر آمریکا و اروپا، به خصوص انگلستان محسوب می‌شود. در بحبوحه جنگ ویتنام حدود سال ۱۹۵۵ و حتی قبل‌تر از آن در دوران جنگ جهانی دوم و اعزام جوانان به کارزار جنگ توسط دولت آمریکا، موج اعتراضات مردمی شدت گرفت.

جوانان عاصی و خشمگین از سرنوشت که راهی برای مقابله با دولت نمی‌دیدند تنها روش اعتراض و مبارزه با قانون را در بی‌قانونی پیدا کردند. مصرف مواد مخدر و انجام کارهای پرخطر که منجر به دستگیری و به زندان افتادن می‌شد تنها راه نشان دادن خشم در جوانان بود.

عموماَ اگر در جامعه‌ای بر ضد دولت و هنجارهای اجتماعی اعتراضاتی صورت بگیرد و ادامه پیدا کند، کم کم پدیده‌ی پادفرهنگ یا «کانترکالچر» Counterculture به‌وجود می‌آید. کانترکالچر ۱۹۶۰ از مهمترین وقایع معاصر در تاریخ آمریکا و اروپا است. این پدیده فرهنگی ضد سیستم که از اواسط دهه‌ی ۶۰ شروع شد و تا اواسط دهه‌ی ۷۰ ادامه پیدا کرد با مطرح کردن بحث‌هایی مانند حقوق زنان، ضدیت با روش کشورداری سنتی، تجربه‌ی استفاده از مواد توهم‌زا، سبک‌های زندگی متفاوت هیپی و بوهیمین یا کولی‌وار و دریافت‌های متفاوتی از رویای آمریکایی در جامعه گسترش یافت. شاخص‌ترین جنبش پادفرهنگ در آمریکا، «نسل بیت» Beat Generation بود که اعضای آن به «بیتنیک» Beatnik معروف بودند از اواخر جنگ جهانی دوم تا اواسط دهه‌ی ۶۰ ظهور پیدا کرد، (۱۹۶۴-۱۹۴۴).  برای درک بهتر بحث پادفرهنگ و تاثیر آن بر موسیقی انگلستان می‌توانید قسمت دوازدهم پادکست آلبوم با عنوان «هر دو روی ماه تاریک است» را بشنوید.

اعضای نسل بیت، از چپ به راست الن گینزبرگ، ویلیام بوروز و پیتر اورلوسکی

ارکان مرکزی فرهنگ بیت که «آلن گینزبرگ» Allen Ginsberg و «ویلیام بوروز» William Burroughs از کلیدی‌ترین اعضای آن بودند نفی ارزش‌های استاندارد، جستجوی معنویات، نفی مادیات، به تصویر کشیدن وضعیت انسان‌ها، آزادی جنسی و تجربه مواد روان‌گردان یا «سایکدلیک» Psychedelic بود.

استفاده از مواد سایکدلیک و مخصوصاَ «ال اس دی» LSD در موسیقی نیز نمود پیدا کرد و موسیقی سایکدلیک به‌وجود آمد. حرف اصلی این موسیقی آن بود که آهنگ‌هایی ساخته شود که همان تاثیری را بر روی روان و حالات و احساسات شخص بگذارد که مواد روان‌گردان می‌گذارند.

سال ۱۹۶۵ مایکل هالینگشد که محققی در زمینه مواد روان‌گردان بود مؤسسه‌ای را بنا نهاد به نام «مرکز سایکدلیک جهانی» World Psychedelic Center که محلی برای عرضه انواع مواد روان‌گردان و محصوصاَ ال‌اس‌دی بود و حتی دوره‌ها و کلاس‌های گروهی نیز برگزار می‌کرد تا مشتریان در کنار هم تجربه‌ای فرازمینی در استفاده از این مواد را داشته باشند. شخصیت‌های معروف بسیاری نیز از مشتریان ثابت این مرکز شدند از جمله «پل مک‌کارتنی» Paul McCartney و «اریک کلپتون» Eric Clapton.

الن گینزبرگ در شب شعر در رویال البرت هال ۱۹۶۵

بعد از مدتی صحبت از برگزاری شب شعری در سالن «رویال آلبرت هال» Royal Albert Hall شد. روزی که قرار بود این شب شعر  برگزار شود، برگزارکنندگان تصور می‌کردند که حداکثر چند صد نفر در این برنامه شرکت کنند ولی در کمال تعجب ۷۵۰۰ نفر حضور پیدا کردند. شاعران نسل بیت از جمله آلن گینزبرگ و «گرگوری کورسو» Gregory Corso از آثار خود خواندند. این گروه همراه با چندی دیگر از اعضای این جنبش سال‌های قبل نیز در سانفرانسیسکو نمونه‌ای از این شب شعر را با نام «گالری شش» Six Gallery اداره می‌کردند.

فعالیت‌های زیرزمینی لندن از اینجا جوانه زد و بعد‌ها در اطراف «کتابفروشی ایندیکا» Indica Bookshop و «بتر بوکز» Better Books پرورش یافت. این کتابفروشی‌ها مکانی بودند برای طرح و گسترش ایده‌های جدید و ادبیات تجربی و همین مغازه‌ها باعث آشنایی جامعه با آهنگ‌های آوانگارد ژانر راک آمریکایی شدند که اگر نبودند شاید آهنگ‌های گروه‌هایی مانند «فاگز» Fugs و «مادرز آو اینونشن» Mothers of Invention هرگز شناخته و شنیده نمی‌شدند.

اعضای این جنبش که ادامه‌‌دهنده‌ی راه بیتنیک‌ها بودند تا قبل از اینکه این جنبش به لندن برسد و نام جنبش زیرزمینی لندن را از ‌آن خود کند در لس‌ آنجلس به «فریک‌ها» Freaks معروف شدند و در سانفرانسیسکو به «هیپی‌ها» Hippies و در آخر در نیویورک به همان زیرزمینی شناخته شدند. از بحث‌ها و خط فکرهای اصلی اعضای این جنبش می‌توان به موارد: کمپین ضد جنگ ویتنام، مسائل مربوط به محیط زیست، آزادی حقوق همجنس‌گرایان و جنبش تساوی حقوق زنان اشاره کرد. این‌ها خود را وابسته به سیاست نمی‌دانستند زیرا به‌نظرشان سیاستمداران همه اهل دروغ و سفسطه بودند.

جان هاپکینر مؤسس مدرسه آزاد لندن

در سال ۱۹۶۶ «جان هاپکینز» John Hopkins که به «هاپی» Hoppy معروف بود و به یکی از شناخته شده‌ترین چهره‌های جنبش زیرزمینی تبدیل شده بود، موسسه‌ای را بنا نهاد به نام «مدرسه آزاد لندن» London Free School که بعنوان یک مرکز آموزشی جایگزین، هدفش تامین آموزش رایگان و ضروری برای کار و زندگی روزمره و همچنین عمل کردن به ‌عنوان مرکز اطلاعاتی جامعه آن روز لندن بود. هاپی ایده اصلی این مدرسه را از «دانشگاه آزاد نیویورک» New York’s Free University گرفته بود و جالب آن که او خود از اولین افرادی بود که کار اصلی‌اش را رها کرد تا یک عکاس خبری شود.

همزمانی این اتفاقات با دوران نخست‌وزیری هارولد ویلسون اهمیت بسیاری دارد. انگلستان در سال ۱۹۶۶ دستخوش تغییرات بسیاری شده بود. نخست‌وزیر وقت انگلستان هارولد ویلسون با به روی کار آمدنش تغییرات مثبتی را در قوانین کشور در رابطه  با طلاق، سقط جنین و همجنسگرایی به ‌وجود آورده بود. تحولات در سیستم آموزشی بیشتر در مدرسه هنر نمایان بود. این هنرستان‌ها علاوه‌ بر تربیت طراحان و عکاسان فوق‌العاده، نسلی از موسیقیدانان و هنرمندان ژانر راک را نیز برای جامعه آماده کردند از جمله «جان لنون» John Lennon و «ری دیویس» Ray Davies. بیشتر شدن وام‌های تحصیلی باعث شد تا دانش‌آموزان با خیالی راحت رشته‌ی تحصیلی مورد علاقه‌شان را انتخاب کنند و مطمئن باشند بعد از گرفتن مدرک کار مرتبط با رشته‌ی خود را به راحتی پیدا می‌کنند.

گروه بیتلز

همانطور که قبلاَ هم اشاره شد تغییرات این دوره فقط مربوط به سیاست و آموزش نبود و فرهنگ و هنر نیز متحول شد. گروه «بیتلز‌» The Beatles به پدیده‌ای جهانی بدل شد و توانست موسیقی بریتانیا را تا حد جهانی بالا ببرد. صنعت مد و مادلینگ، هنر عکاسی و حتی فوتبال انگلیس هم به اوج شهرت رسیدند.

در سال‌های بعد یعنی ۱۹۶۶ به منظور اینکه تمام فعالیت‌ها و اخبار مربوط به هنر و موسیقی زیرزمینی لندن ساماندهی شوند و در دسترس طرفداران قرار گیرند روزنامه‌ای با عنوان «اینترنشنال تایمز» International Times تاسیس شد. این روزنامه هر دو هفته یکبار چاپ می‌شد. آغاز به کار این روزنامه به گفته‌ی بسیاری یکی از اتفاقات مهم و تاریخی در موسیقی آلترنتیو انگلیسی در نظر گرفته می‌شود. البته این روزنامه در کنار طرفداران بسیاری که داشت یک دشمن بزرگ هم داشت. پلیس لندن نه دل خوشی از اعضای جنبش زیرزمینی داشت و نه از روزنامه‌ی اینترنشنال تایمز. بارها پیش آمده بود که پلیس به اداره‌های این روزنامه حمله کرده ‌بود تا آن را از بازار حذف کند ولی هر بار روزنامه پیروز میدان می‌شد و قوی‌تر از گذشته به کارش ادامه می‌داد و با کمک‌های مالی پل مک‌کارتنی خواننده و عضو گروه بیتلز که دوستی نزدیکی با یکی از مدیران روزنامه داشت بیش از پیش رشد می‌کرد. البته این تنها روزنامه زیرزمینی آن دوران نبود ولی از نظر تبدیل شدن به برترین روزنامه با بیشترین تیراژ دارای اهمیت بسیاری است.

گروه پینک فلوید که شروع کارشان با موسیقی سایکدلیک بود

جنبش زیرزمینی و روزنامه اینترنشنال تایمز تا حدود سال ۱۹۷۰ پرقدرت به کارشان ادامه دادند تا اینکه رفته رفته با تمام شدن دوره سایکدلیک راک به ‌خاطر زیاده‌روی‌های خوانندگان که منجر به خطر افتادن سلامتی آن‌ها می‌شد کمرنگ‌تر شد.

از دلایل کمرنگ شدن و اتمام دوره پادفرنگ ۱۹۶۰ و جنبش زیرزمینی لندن کاملاً مشخص نیست ولی می‌شود به این موارد اشاره کرد: تمام شدن دوره موسیقی سایکدلیک و شروع راک پیشرو، پایان جنگ ویتنام که از اصلی‌ترین دلایل شروع این پادفرنگ بود، زیاد شدن جرایم ناشی از مصرف مواد و حتی کشته شدن افرادی در کنسرت گروه «رولینگ استونز» The Rolling Stones.

با این وجود همچنان از این دوران، به عنوان یکی از دوران طلایی رشد و تحول هنر، مخصوصاً موسیقی، یاد می‌شود.

دیدگاه خود را وارد کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

مطالب تکمیلی مرتبط

Post
قسمت دوازدهم، پینک فلوید، به روایت تصویر
1398/12/03

در قسمت دوازدهم پادکست آلبوم، با عنوان «هر دو روی ماه تاریک است»، داستان گروه «پینک فلوید» Pink Floyd و انتشار آلبوم «نیمه‌ی تاریک ماه» The Dark Side of the Moon را می‌شنوید. در این پست با تصویر این قسمت را مرور دوباره‌ای می‌کنیم.

Post
سید برت، مرثیه‌ای برای یک رویا
1399/01/05

«راجر کیث برت»Roger Keith Barrett با نام هنری «سید برت» Syd Barrett هنرمند بریتانیایی‌ای بود که بیشتر به عنوان عضو بنیانگذار گروه «پینک فلوید» Pink Floyd از او یاد می‌شود. اما شخصیت هنری سید برت به عنوان یک هنرمند مستقل نیز به همان اندازه‌ی سید برت پینک فلوید جالب و قابل بررسی است.

در حال بارگزاری..